به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، پرتاب موشک‌های فضایی انواع گوناگونی از آلاینده‌ها از جمله دوده، ذرات آلومینا، ترکیبات کلر و دی‌اکسید کربن را به‌طور مستقیم به لایه‌های بالایی جو تزریق می‌کند. برخلاف آلاینده‌های ناشی از هواپیماها یا حمل‌ونقل زمینی که در لایه‌های زیرین جو منتشر شده است و توسط پدیده‌های جوی رقیق یا شسته می‌شوند، آلاینده‌های ناشی از موشک‌ها وارد لایه استراتوسفر و مزوسفر می‌شوند؛ مناطقی که آلاینده‌ها می‌توانند سال‌ها در آنها باقی بمانند و خسارت‌های نامتناسبی ایجاد کنند.

از میان تمام آلاینده‌ها، کربن سیاه یا دوده ناشی از سوخت موشک‌ها بیش از همه نگران‌کننده است. مطالعات نشان می‌دهد که ذرات دوده حاصل از موشک‌های با سوخت نفت سفید مانند فالکون ۹ شرکت اسپیس‌ایکس، می‌توانند تا ۵۰۰ برابر بیشتر از دوده منتشرشده در سطح زمین، گرما را در جو بالایی به دام بیندازند. حتی مقادیر اندکی کربن سیاه در استراتوسفر می‌تواند به گرمایش جو و اختلال در الگوهای جریان‌های جوی منجر شود.

موشک‌های مجهز به پیشرانه‌های کمکی سوخت جامد که در پرتابگرهایی مانند سامانه فضایی ناسا و آریان ۵ اروپا استفاده می‌شوند، ذرات آلومینا و ترکیبات کلر منتشر می‌کنند. ذرات آلومینا می‌توانند نور خورشید را بازتاب دهند و به‌طور موضعی سبب خنک‌شدن شوند، اما ممکن است با لایه ازن نیز واکنش نشان دهند. ترکیبات کلر نیز از مواد مخرب لایه ازن محسوب می‌شوند و نگرانی‌هایی را درباره تأثیرات بالقوه بر سپر محافظ جو زمین ایجاد کرده‌اند.

فراوانی پرتاب‌های فضایی نیز با سرعت چشمگیری درحال افزایش است. در سال ۲۰۲۳، بیش از ۲۰۰ تلاش برای پرتاب مداری در جهان ثبت شد که رکوردی بی‌سابقه محسوب می‌شود. پیش‌بینی‌های صنعت فضایی نشان می‌دهد که این رقم در دهه آینده چندین برابر می‌شود که این افزایش بیشتر به دلیل اجرای پروژه‌های ماهواره‌های عظیم، گردشگری فضایی و مأموریت‌های قمری خواهد بود.

دکتر الوآ ماره، شیمی‌دان جو در دانشگاه کالج لندن، در این باره می‌گوید: «ما وارد قلمرو ناشناخته‌ای شده‌ایم. جو بالایی سامانه‌ای ظریف و حساس است و ما داده‌های کافی برای پیش‌بینی اثرات تجمعی صدها یا هزاران پرتاب در سال را در اختیار نداریم.» بعضی پژوهشگران خواستار نظارت جامع‌تر بر انتشار آلاینده‌های موشکی و تأثیرات جوی آنها هستند. گروهی دیگر نیز بر توسعه فناوری‌های پیشرانش پاک‌تر، از جمله موتورهای با سوخت متان که دوده کمتری نسبت به نفت سفید تولید می‌کند و در نهایت سامانه‌های مبتنی بر هیدروژن، تأکید دارند.

صنعت فضایی نیز به تدریج این نگرانی‌ها را پذیرفته است. چندین شرکت خصوصی سرمایه‌گذاری بر روی پژوهش برای درک بهتر و کاهش ردپای زیست‌محیطی فعالیت‌های خود را آغاز کرده‌اند. با این حال، چارچوب‌های نظارتی برای آلایندگی ناشی از پرتاب‌های فضایی همچنان محدود است و نظارت‌های زیست‌محیطی بیشتر به پیامدهای محلی در اطراف پایگاه‌های پرتاب محدود می‌شود و تأثیرات جهانی پرتاب‌های فضایی بر جو زمین را در بر نمی‌گیرد.

در شرایطی که جاه‌طلبی‌های بشر در عرصه فضا روزبه‌روز گسترش می‌یابد، ایجاد توازن میان اکتشافات فضایی و فرصت‌های تجاری از یک سو و مسئولیت‌پذیری در قبال سیاره زمین از سوی دیگر، نیازمند سیاست‌های مبتنی بر علم، اشتراک شفاف داده‌ها و همکاری بین‌المللی است. پرسش اصلی آن نیست که آیا باید موشک پرتاب کنیم یا نه؛ بلکه این است: چگونه می‌توانیم در مسیر رسیدن به ستاره‌ها، این کار را مسئولانه انجام دهیم؟