به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، کشورهای حوزه خلیج‌فارس، از عربستان و امارات گرفته تا قطر و بحرین، قصد دارند با سرمایه‌گذاری هنگفت به قطب جهانی هوش مصنوعی تبدیل شوند. آن‌ها مراکز داده عظیمی می‌سازند، استعدادهای برتر را جذب می‌کنند و با شرکت‌های بزرگ فناوری همکاری می‌کنند، اما در زیر سطح آب، یک آسیب‌پذیری جدی خودنمایی می‌کند: وابستگی شدید منطقه به تعداد محدودی کابل فیبرنوری زیردریایی برای اتصال زیرساخت‌های هوش مصنوعی به بقیه جهان.

کابل‌های زیردریایی بیش از ۹۵ درصد ترافیک بین‌المللی اینترنت را حمل می‌کنند. برای کاربردهای هوش مصنوعی که نیازمند تبادل داده با پهنای باند بالا و پایدار برای آموزش مدل‌ها و خدمت‌رسانی به کاربران در سراسر جهان هستند، زیرساخت کابلی حیاتی است. با این حال منطقه خلیج‌ فارس نقاط فرود کابل کمتری نسبت به سایر پهنه‌های مهم اقتصادی دارد و بسیاری از کابل‌های موجود نیز فرسوده یا نزدیک به حداکثر ظرفیت خود کار می‌کنند.

دکتر فاطیما المنصوری، پژوهشگر مخابرات از مؤسسه سیاست فناوری خلیج، در این باره می‌گوید: «کشورهای عربی سرعت ساخت ظرفیت هوش مصنوعی را بیشتر از رشد زیرساخت اتصالات خود افزایش داده‌اند. اگر نتوانید داده را سریع و مطمئن از مرزها عبور دهید، رویایی هوش مصنوعی شما به بن‌بست می‌خورد.»

رخدادهای اخیر شکنندگی این سیستم را نشان داده است. در اوایل سال ۲۰۲۶، کار تعمیر روی یک کابل در دریای سرخ، اتصال چندین کشور حاشیه خلیج فارس را برای مدتی مختل کرد. هرچند خدمات ظرف چند ساعت بازگشت، این رویداد نشان داد که چگونه یک نقطه ضعف واحد می‌تواند بار سنگین هوش مصنوعی را مختل کند.

دولت‌ها و اپراتورهای خصوصی با سرمایه‌گذاری‌های جدید پاسخ داده‌اند. صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان متعهد به حمایت از پروژه‌های منطقه‌ای کابل شده و امارات نیز سبد مشارکت‌های خود را در کابل‌های زیردریایی گسترش می‌دهد. با این حال، نصب کابل‌های زیردریایی تازه فرایندی پیچیده و چندساله است که نیاز به مجوزهای بین‌المللی، ارزیابی‌های زیست‌محیطی و هزینه‌های سرمایه‌ای کلان دارد.

تنش‌های ژئوپلیتیکی نیز پیچیدگی بیشتری ایجاد می‌کند. بعضی مسیرهای پیشنهادی کابل از آب‌های مورد مناقشه عبور می‌کنند یا نیازمند همکاری دولت‌های رقیب هستند. مسائل امنیتی، چه فیزیکی چه سایبری، نیز بر تصمیم‌گیری تأثیر می‌گذارند، چرا که کابل‌ها در برابر خرابکاری یا جاسوسی آسیب‌پذیر هستند.

شرکت‌های فناوری فعال در منطقه در حال تطبیق با این شرایط از طریق متنوع‌سازی راهبردهای اتصال خود هستند. بعضی شرکت‌ها روی پشتیبان‌های ماهواره‌ای یا پردازش داده در نزدیکی محل تولید سرمایه‌گذاری می‌کنند که وابستگی به انتقال داده از راه دور را کاهش می‌دهد. شماری دیگر نیز خواستار اصلاحات نظارتی برای تسریع مجوزهای کابل‌گذاری شده‌اند.

کارشناسان معتقدند رفع تنگنای کابل زیردریایی نه فقط یک چالش فنی، بلکه یک ضرورت راهبردی است. احمد حسن، تحلیلگر ارشد بنیاد آینده دبی، می‌گوید: «هوش مصنوعی به‌اندازه زیرساخت پشتیبان خود قدرتمند است. رهبری منطقه خلیج فارس در هوش مصنوعی به توانایی آن در ساخت نه فقط ظرفیت محاسباتی، بلکه مسیرهایی که داده از آن عبور می‌کند بستگی دارد.»

با افزایش رقابت جهانی بر سر هوش مصنوعی، موفقیت کشورهای حاشیه خلیج ممکن است به چیزی بستگی داشته باشد که در زیر امواج نهفته است.